Koud mistig weer zou slecht zijn voor reumapatiënten en een warme droge zomer goed. Deze volkswijsheid is maar ten dele waar. Alleen de luchtvochtigheid vlak bij de huid is van belang. Daarom hebben reumapatiënten juist in de warmste zomermaanden de meeste pijnklachten. Dat blijkt uit onderzoek waarop Wieb Patberg promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Patberg, die zelf reumatoïde artritis heeft, deed de metingen voor een groot deel aan zijn eigen lichaam. Sinds 1983 houdt hij zijn gewrichtspijnscores bij, later ook de bloedbezinking (een maat voor de gewrichtsontsteking) en de hoeveelheid reumafactor in het bloed. Met deze unieke dataset kan hij nieuwe verbanden leggen tussen reuma en lokale weersomstandigheden als temperatuur en luchtvochtigheid. Een onderzoek onder 88 patiënten met reumatoïde artritis bevestigt zijn bevindingen.

Zomerpiek
Het vergelijkend onderzoek laat zien dat reumapatiënten aan het einde van de zomer de meeste pijnklachten hebben. In de wintermaanden januari en februari is de gewrichtspijn het minst. Volgens Patberg komt dat vooral door het vochtgehalte in de lucht. De relatieve vochtigheid is weliswaar het hoogst in de winter, maar omdat warme lucht veel meer vocht kan bevatten, zit er ’s zomers toch veel meer water in de lucht. "Dat koud vochtig weer slecht zou zijn bij reuma klopt dus niet helemaal", aldus de promovendus. "De stelling ‘droog is goed, ook al is het koud; nat is slecht, ook al is het warm’ is meer van toepassing."

Microklimaat
Door kleding, verblijf binnenshuis of airconditioning verschilt het microklimaat aan de huid vaak van het meteorologische weer. Dat verklaart volgens Patberg waarom verschillende onderzoeken soms tot tegengestelde conclusies komen. In zijn proefschrift weet hij deze tegenstrijdigheden terug te voeren op plaatselijke omstandigheden. Zo zou een Australisch onderzoek uitwijzen dat de gewrichtspijn in de loop van de zomer juist afneemt. "Dat is minder verrassend dan op het eerste gezicht lijkt", zegt de promovendus. "In de warmste tijd van het jaar gebruiken veel Australiërs ventilatoren en airconditioning. Daardoor is de vochtigheid vlak bij de huid zelfs lager dan in de winter."

Meer buitenshuis
Patberg raadt reumapatiënten aan meer tijd buitenshuis door te brengen, bij voorkeur zonder jas. Bij hemzelf werden de gewrichtsklachten minder als hij langer dan 2,5 uur per dag buiten was. "Over het algemeen is het buiten kouder en droger dan in huis. Door minder kleding te dragen neemt de ventilatie aan de huid bovendien toe, waardoor de luchtvochtigheid daar nog verder daalt." Daarnaast geeft hij het advies om ’s nachts het slaapkamerraam open te houden en geen pyjama aan te trekken.

Curriculum Vitae
Wiebe Reinier Patberg (Haren, 1946) studeerde biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verrichtte zijn onderzoek bij de disciplinegroep Medische Fysiologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), in samenwerking met de afdeling Communicatiewetenschap van de Universiteit Twente. Patberg promoveert tot doctor in de Medische Wetenschappen bij prof.dr. J.J. Rasker en prof.dr. H.W.G.M. Boddeke. Zijn proefschrift draagt de titel Weather and rheumatoid arthritis. The role of the microclimate near the skin.