Prestatie onder acute stress kan worden voorspeld door
persoonseigenschappen die getraind kunnen worden. Dat stelt promovenda
Roos Delahaij die onderzoek deed onder militairen in opleiding bij
verschillende onderdelen van de Nederlandse Krijgsmacht.
Persoonlijkheidseigenschappen zoals interne motivatie hebben een
positief effect op dit leerproces. Maar een organisatie met een cultuur
van foutenvermijding zal juist dit leerproces frustreren.
In stressvolle situaties stellen mensen zichzelf
onbewust twee vragen: hoe bedreigend is de situatie en wat kan ik er aan
doen. Mensen die het gevoel hebben de situatie te kunnen controleren,
zullen in mindere mate negatieve emoties ervaren als angst en boosheid,
of lichamelijke reacties als hoge bloeddruk en hartslag, trillen, zweten
en vermoeidheid. Hierdoor zijn ze beter in staat hun taak uit te voeren,
beslissingen te nemen, kortom, ze kunnen beter omgaan met de situatie.
Dit wordt ‘coping’ genoemd.
Taakgerichte coping is gericht op het aanpakken van de bron van
stress en is tijdens acute stress situaties de meest effectieve manier
van coping. Emotiegerichte coping is erop gericht iemands emotionele en
lichamelijke stressreacties te verminderen en tijdens acute stress`
situaties minder effectief. Coping tijdens acute stress situaties werd
onderzocht tijdens zelfverdedigingoefeningen: leerlingen moesten een
opdracht uitvoeren terwijl ze een parcours doorliepen waarbij ze
tegenstanders tegenkwamen die hen aanvielen. Leerlingen die meer
taakgerichte coping gebruikten presteerden beter dan leerlingen die meer
emotiegerichte coping gebruikten.
Coping tijdens een acute stress situatie hangt samen met iemands
copingstijl (voorkeur voor het gebruik van bepaalde vormen van coping)
en zelfvertrouwen in eigen capaciteiten om met stressvolle situaties om
te gaan. Zowel copingstijl als zelfvertrouwen zijn te trainen. Tijdens
de militaire basisopleidingen ontwikkelden leerlingen gemiddeld een meer
taakgerichte en minder emotiegerichte copingstijl en nam hun
zelfvertrouwen toe.
Foutencultuur
Tenslotte heeft ook de waargenomen foutencultuur van de organisatie
invloed op de ontwikkeling van copingstijl tijdens militaire
basisopleidingen. Als de cultuur werd ervaren als gericht op
foutenvermijding leidde dit tot een minder effectieve copingstijl.
Delahaij beveelt organisaties die te maken krijgen met acute stress
situaties, zoals defensie, politie en brandweer aan hun personeel te
trainen zodat zelfreflectie, zelfvertrouwen en een effectieve
copingstijl versterkt worden. Een organisatiecultuur waarbinnen het
omgaan met stress wordt gezien als iets wat aan te leren is en die
gericht is op het anticiperen op, accepteren van en omgaan met fouten,
zal hier aan bijdragen.
Roos Delahaij (1978 Amsterdam) studeerde van 1998 tot 2004 Sociale
Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zij deed dit
promotieonderzoek van 2005 tot 2009 in een samenwerkingsverband tussen
de Universiteit van Tilburg, de Nederlandse Defensie Academie en TNO
Defensie en Veiligheid.